Эй унда! Һалҡын ҡойоу тәьмин итеүсе булараҡ, мин’ве һуңғы ваҡытта күп һорауҙар ала тураһында эффекты һыуыҡ ҡойоуҙар матди ползучий ҡаршылыҡ. Шулай итеп, мин уйланым, мин бер аҙ ваҡыт бүлергә, уны өҙөп һәм уртаҡлашырға, нимә мин’ве өйрәнгән йылдар дауамында.
Беренсенән, әйҙәгеҙ, нимә тураһында һөйләйек ползучий ҡаршылыҡ. Creep — материалдың даими йөк йәки көсөргәнешкә дусар булғанда ваҡыт үткән һайын яйлап деформациялау тенденцияһы. Был ҙур проблема булыуы мөмкин, унда аныҡлыҡ һәм тотороҡлолоҡ мөһим, аэрокосмик, автомобиль һәм энергия етештереү тармаҡтарында кеүек. Шулай итеп, creep ҡаршылыҡ был деформацияға ҡаршы тороу һәләте булып тора.
Хәҙер, нисек һыуыҡ ҡойоу уйында килә? Һалҡын ҡойоу етештереү процесы, унда металл формалаштырылған бүлмә температураһында юғары баҫым ҡулланып. Был процесс бер нисә өҫтөнлөк тәҡдим итә, һәм уларҙан береһе – уның ҡаршылыҡҡа йоғонтоһо.
Төп ысулдарының береһе һалҡын ҡойоу йоғонто яһай ползучий ҡаршылыҡ аша иген рафинацияһы. Металлды һыуыҡҡа сыҡҡас, юғары баҫым металл эсендәге бөртөктәрҙе деформацияға килтерә һәм бәләкәйерәк бөртөктәргә тарҡата. Бәләкәйерәк бөртөктәр бөртөк сиктәрен күберәк аңлата, был сиктәр металл эсендә дислокациялар хәрәкәтенә кәртәләр булып эшләй. Дислокация — металлдың кристалл төҙөлөшөндәге етешһеҙлектәре, улар уға стресс аҫтында деформациялана. Дислокациялар хәрәкәтенә ҡамасаулап, һалҡын ҡойоу ваҡытында барлыҡҡа килгән бәләкәйерәк бөртөктәр металлға һыпыртыуҙы ҡыйынлаштыра.
Мәҫәлән, әйтәйек, беҙ һыуыҡ ҡойоп тимер өлөшө. Һалҡын ҡойоу алдынан тимерҙең бөртөктәре сағыштырмаса ҙур. Һалҡын ҡойоуҙағы юғары баҫымды һөрткәндә, был бөртөктәрҙе күпкә бәләкәйерәктәренә рафинациялайҙар. Һөҙөмтәлә тимер ползучийға нығыраҡ бирешә. Был айырыуса мөһим, унда өлөшө оҙайлы ваҡыт дауамында даими көсөргәнеш аҫтында буласаҡ, 2012 йылдағы кеүек.Һалҡын ҡойолған өлөштәр өсөн энергия һыҙыҡтары. Был өлөштәргә электр энергияһының ышаныслы тапшырыуын тәьмин итеү өсөн ваҡыт үткән һайын формаһын һәм бөтөнлөгөн һаҡларға кәрәк.
Һалҡын ҡойоу тағы бер эффекты ползучий ҡаршылыҡ эш ҡатыу. Һалҡын ҡойоу процесында металл пластик деформациялана, был уның ныҡлығын һәм ҡатылығының артыуына килтерә. Был эш ҡатыу шулай уҡ ползучийға ҡаршы тороусанлыҡты яҡшыртыуға ла булышлыҡ итә. Металл эш булғанда - ҡатыландырылғанда, артабан деформация тыуҙырыу өсөн күберәк энергия талап ителә. Шулай итеп, ҡасан ул’s даими йөккә дусар, ул’ы һирәгерәк ползучий менән сағыштырғанда, - ҡаты металл.
АлырғаҺалҡын ҡойолған винттармиҫал итеп. Йыш ҡына винттар ҡулланыуҙа ҡулланыла, унда улар кәрәк, әйберҙәрҙе бергә тығыҙ тотоу өсөн оҙайлы ваҡыт эсендә. Әгәр улар һыуыҡ булмаған - ялған материалдан эшләнгән булһа, ваҡыт үткән һайын ползучий арҡаһында иркенләп китә башлауы ихтимал. Әммә һалҡын ҡойоу эш - винт материалын ҡатый, ул яҡшыраҡ ҡаршы торорға мөмкин көстәр, был сәбәп булыр ине, уны деформация һәм юғалта ҡосаҡлау.
Һалҡын ҡойоу шулай уҡ материалдың бер төрлөлөгөн яҡшырта ала. Ҡайһы бер осраҡта сеймал металдары үҙҙәренең төҙөлөшөндә бер төрлөлөккә эйә булыуы мөмкин, мәҫәлән, составының үҙгәрештәре йәки ҡушылмалар булыуы. Был бер төрлөлөктәр материалдағы көсһөҙ нөктәләр булып эшләй ала һәм уны ползучийға нығыраҡ бирешергә мәжбүр итә. Һалҡын ҡойоу ваҡытында юғары баҫым материалды тигеҙерәк бүлергә ярҙам итә, был бер төрлөлөкһөҙлөктәрҙе кәметә. Был берҙәмерәк структура дөйөм ползучесть ҡаршы тороусанлыҡҡа килтерә.
Әйҙәгеҙ, ҡарайыҡ .Һалҡын ҡойолған Гютс. Бер төрлө структуралы гайка локалләштерелгән ползучий кисерә, был уны йомшартыуға йәки уңышһыҙлыҡҡа килтерергә мөмкин. Һалҡын ҡойоу ҡулланып, гайка материалының бер төрлөлөгөн яҡшыртыу өсөн, беҙ уның ваҡыт үткән һайын уның эшмәкәрлеген һаҡлауын тәьмин итә алабыҙ.
Әммә, был мөһим, тип билдәләне, эффекты һыуыҡ ҡойоу ползучий ҡаршылыҡ һәр ваҡыт туранан-тура түгел. Яҡшыртыу дәрәжәһе бер нисә факторға бәйле, мәҫәлән, металл төрө ҡойола, ҡойоу процесы параметрҙары (баҫым күләме һәм ҡойоу аҙымдары һаны кеүек), һәм артабанғы йылылыҡ эшкәртергә.
Төрлө металдар өсөн, һалҡын ҡойоуға яуап ползучий ҡаршылыҡ йәһәтенән ныҡ үҙгәрергә мөмкин. Мәҫәлән, ҡайһы бер иретмәләр таҙа металдар менән сағыштырғанда һалҡын ҡойоуҙан һуң ползучикҡа ҡаршы тороусанлыҡтың ҡырҡа яҡшырыуын күрһәтә ала. Был сөнки иретмә элементтары бөртөклө сиктәре һәм дислокациялар менән төрлө ысулдар менән үҙ-ара тәьҫир итә ала, һыуыҡ ҡойоу эҙемтәләрен көсәйтә.
Ҡойроғо процесы параметрҙары ла мөһим роль уйнай. Әгәр ҙә һалҡын ҡойолоу ваҡытында ҡулланылған баҫым бик түбән булһа, игенде рафинациялау һәм эш ҡатыу етерлек булмауы мөмкин, һиҙелерлек яҡшыртыу өсөн ползучий ҡаршылыҡ. Икенсе яҡтан, әгәр баҫым бик юғары, ул материалға зыян килтерергә мөмкин, мәҫәлән, ярылыу, был ысынында уның эшмәкәрлеген кәметергә ине.
Артабанғы термик эшкәртергә шулай уҡ йәки көсәйтергә йәки кәметергә мөмкин эффекты һыуыҡ ҡойоу ползучий ҡаршылыҡ. Һалҡын ҡойолоу ваҡытында индерелгән эске көсөргәнештәрҙе еңеләйтә ала һәм материалдың микроструктураһын артабан оптимальлаштырыу өсөн яҡшыраҡ ҡаршы тороусанлыҡ. Әммә дөрөҫ булмаған йылылыҡ менән эшкәрткән һалҡын ҡойолоуҙағы ҡайһы бер файҙаһын кире ҡайтара ала, мәҫәлән, бөртөктәрҙең ҙурыраҡ ҙурлыҡҡа ҡайтыуына килтергән.
Һүҙҙе йомғаҡлап, һалҡын ҡойоу матди ползучий ҡаршылыҡҡа иген рафинацияһы, эш ҡатыу һәм матди бер төрлөлөгөн яҡшыртыу аша һиҙелерлек ыңғай йоғонто яһай ала. Әммә иң яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшеү металл тибын, процесты ҡойоу параметрҙарын һәм артабанғы термик эшкәртергә кәрәк.
Әгәр һеҙ баҙарҙа юғары - сифатлы һыуыҡ ҡойоу менән отличный ҡаршылыҡ, беҙ бында ярҙам итергә. Һеҙгә кәрәкмеҺалҡын ҡойолған Гютс, 1990 й.Һалҡын ҡойолған өлөштәр өсөн энергия һыҙыҡтары, йәкиҺалҡын ҡойолған винттар, беҙ’ве экспертиза һәм тәжрибә һеҙҙең ихтыяждарҙы ҡәнәғәтләндерергә. Беҙгә ярҙам итеү өсөн әңгәмә башлау өсөн һеҙҙең аныҡ талаптар һәм беҙҙең һалҡын ҡойолоуҙар нисек етештереүсәнлеген һәм ышаныслылығын арттырыу мөмкин һеҙҙең продукция.
Һылтанмалар
- Каллистер, WD, & Ретвиш, Д.Г. (2017). Материалдар фән һәм инженерия: Инеш. Уайли.
- Дитер, Г.Э. (1986). Механик металлургия. Макгроу - Хилл.